Nederland krijgt steeds vaker te maken met wateroverlast, droogte, bodemdaling en extreem weer. Om nieuwe woningen en infrastructuur daar beter tegen te beschermen, kiest het Rijk voor een nieuwe aanpak: bodem- en watersturend bouwen. Hieronder wordt uitgelegd wat dit inhoudt, waarom het nodig is en wat het betekent voor woningbouw en ruimtelijke ontwikkeling.
Wat betekent ‘bodem- en watersturend bouwen’ precies?
Het betekent dat we bij ruimtelijke plannen de bodem en het watersysteem leidend maken. Dus niet langer bouwen waar we willen en daarna pas kijken hoe we het water afvoeren of de bodem verstevigen, maar het omdraaien: eerst onderzoeken of de grond en het water geschikt zijn, en daarna pas besluiten of, waar en hoe we gaan bouwen.
Waarom is deze aanpak nodig?
De gevolgen van klimaatverandering zijn steeds duidelijker voelbaar. Denk aan:
- Verzakking van huizen door bodemdaling
- Wateroverlast na zware regenval
- Droogte die leidt tot schade aan landbouw en natuur
- Overstromingsrisico’s in laaggelegen gebieden
Als we doorgaan met bouwen op ongeschikte plekken, nemen de kosten én de risico’s alleen maar toe. Bodem- en watersturend bouwen is daarom essentieel voor een toekomstbestendig Nederland.
Wat betekent dit voor woningbouwprojecten?
Voor elk project wordt gekeken naar:
- De draagkracht van de bodem: is deze stabiel genoeg om op te bouwen?
- De waterveiligheid: ligt het gebied buiten overstromingsrisico’s?
- De grondwaterstand: zorgt bebouwing niet voor problemen met droogte of natte voeten?
- De afwatering en waterberging: hoe wordt omgegaan met regenwater?
Soms betekent dat dat er aanpassingen nodig zijn in het ontwerp, of dat een locatie ongeschikt blijkt voor woningbouw.
Wat doet het Rijk om dit te ondersteunen?
Het Rijk heeft in 2023 het principe “water en bodem sturend” vastgelegd in het ruimtelijk beleid. In 2024 en 2025 zijn er instructieregels opgesteld waar provincies en gemeenten zich aan moeten houden. Daarnaast ondersteunt het Rijk met:
- Kennis en data over bodem- en watersystemen
- Financiële regelingen en subsidies
- Praktische handvatten voor ontwerp en planning
Ook zijn er landelijke kaarten beschikbaar die inzicht geven in risico’s en kansen per gebied.
Gaat dit alleen over woningbouw?
Nee, dit geldt voor alle ruimtelijke ontwikkelingen. Dus ook voor bedrijventerreinen, infrastructuur, energievoorzieningen en natuurontwikkeling. Overal geldt: bodem en water eerst.
Wat is het voordeel voor bewoners?
Mensen wonen veiliger en prettiger als hun huis gebouwd is op een plek die van nature geschikt is. Geen scheuren in de muur door verzakkingen. Geen ondergelopen kelders. Geen problemen met droogte of funderingen. Bodem- en watersturend bouwen verhoogt de kwaliteit én leefbaarheid van wijken.
Meer weten over deze aanpak?
Bekijk de informatie en hulpmiddelen op www.rijksoverheid.nl/bouwenmetwater.
Bron: www.rijksoverheid.nl
